Bennekomseweg (tussen Bennekom en Heelsum) – Rijksweg N782:

Op de kaart van Van Geelkercken / Passavant (1676) liep deze weg van Bennekom naar Heelsum langs een hhel ander tracé dan de huidige Heelsumse / Bennekomseweg of Keijenbergseweg.

Nooij (e-mail, 2018) denkt dat de huidige Heelsumse / Keijenbergseweg pas in de 19e eeuw is ontstaan, althans het gedeelte tussen Bennekom en Harten. Maar dat is dan wel in het begin van de 19eeuw, want op de pré-kadastrale kaart van 1818 staat deze weg al aangegeven zoals hij nu loopt.

De weg liep op de kaart van Passavant in de buurt van Harten door het Hartense droogdal, net als nu. Maar, van daaruit westwaarts gaande, nam de weg vanaf de verdwenen schaapskooi een noordelijker tracé, om uiteindelijk in Bennekom bij de voormalige molen op de Molenkamp van de Laar uit te komen (ongeveer waar de Dikkenbergweg en de Selterskampweg elkaar kruisen). De weg loopt op Van Geelkerckens kaart net ten noorden van de Hulsenbergh (tussen De Born en de Franse Kamp).

RenkumDAfbeelding. Bandbreedte (zwarte lijnen) waartussen de oude weg van Bennekom naar Heelsum, in 1676, kan hebben gelopen. Van deze weg Van Hartten naer Bennekom zijn op de AHN-kaart diverse sporen in de aangegeven richting te zien. Bij het akkertje op de Hullenberg kwamen waarschijnlijk deze weg, de Laeck wegh en de voorloper van de Bornweg samen.

Het is vreemd dat we dit tracé op geen enkele andere kaart terug kunnen vinden. Op de AHN-bestanden zijn echter op deze plaats (ten noorden van Hullenberg en de Franse Kamp) wel duidelijke sporen te vinden, die ook in de ‘goede richting’ lopen. Ook is het geomorfologisch geen vreemde plaats voor een weg, tussen de Hullenberg en de Weijenberg door en ook verderop naar Harten vlak langs of door een droogdal-achtige laagte tot aan de huidige Wildgraaf. Daar zou deze weg dan samen met de oude weg naar Ede langs het huis Keijenbergseweg nr. ?? kunnen hebben gelopen. Daar bij de Wiltgraaf liep de weg echter ook rechtdoor tot aan het huidige beekdal, waar weer twee mogelijkheden zijn: (a) langs de verdwenen boerderij bij de Eerste Weiland spreng naar de huidige Bennekomseweg, (b) verder in oostelijke richting dwars door het Beekdal over het huidige wandelbruggetjes naar de holle weg in de oostelijke beekdalhelling, om daar aan te sluiten op de Gerart Happen Wegh van de kaart van Jan van Call (1656). Deze Gerart Happen wegh liep vervolgens door naar het Landschrijverserf en vervolgens naar Wolfheze. De verdwenen boerderij aan bij de spreng komt daarmee ook netjes aan het oude wegennet Bennekom – Ede – Renkum te liggen. Want wat heeft zo’n boerderij zonder wegen anders in het beekdal te zoeken.

De huidige (recentere) Heelsumseweg maakte bij Bennekom vroeger (Geelkerckenkaart) deel uit van het meest westelijke deel van de Hartenseweg; Deze (De wege van Arnhem naer Bennekom) liep toen bijna parallel aan de Heelsumseweg (Van Hartten naer Bennekom ). Dat is duidelijk te zien op die kaart van Van Geelkercken / Passavant.

Later is de Hartenseweg waarschijnlijk een tijdlang veel minder prominent geweest. Op de pré-kadastrale kaart van 1818 staat hij zelfs helemaal niet op. Op die kaart wordt de Weg naar Renkum getekend als een tracé dat samenvalt met het Papenpad.

Ede en Wageningen hadden al vroeg een doorgaande weg naar Arnhem, toen Bennekom die nog niet had (Horsten, 1995, naar Nooij, e-mail, 2018).

Op de kaart van Van Call (1656) heet de weg van Bennekom naar Heelsum “van en naer Helsem”, op de kaart van Heuf (1656) Den Helsomschen Weghen, op de pré-kadastrale kaart (1818) Weg van Bennekom naar Arnhem. Op de kaart van Van Call (1656) is te zien dat de weg Van en naer Helsem, niet via de Schapenbruggen, maar via de huidige Kerkweg naar Heelsum liep. Hij boog ongeveer bij het Fluitersmaatse dal iets naar het zuidwesten af. En via de Heelsumse Kerkweg liep hij waarschijnlijk door het Coenenbos naar Doorwerth en Arnhem.